Najbardziej oryginalne muzea w Polsce

A tu są Tatry i przełom Dunajca Cokolwiek powiedzieć o ziemi nowotarskiej nic nie jest w siz­e zmienić faktu, że kojarzy się ona z Tatrami i przełomem Du­tjca.

Tu jest przecież królestwo polskich gór, mekka narciar­wa, tu jedna z największych wodnych atrakcji turystycznych tropy — spływ łodziami flisackimi. Istotnie. Tatry. Pieniny icisnęty swe piętno na turystycznym obliczu tej wspaniałej raimy.

Ale Nowotarskie to nie tylko te dwa masywy skalne. Jest także Skalne Podbiale, Gorce, jest Spisz i Orawa z pięk­ymi krajobrazami, wspaniałym folklorem L bogactwem pod­alańskiego budownictwa drewnianego z zabytkiem tej miary o kościółek w Dębnie, rejestrowany n wykazach UNESŁO.

4

I jest również Nowotarskie współczesne, powiat nowoczesnego rzemyslu, którego tu dawniej nie byto. Wybudowana przed aru laty, udostępniona do zwiedzania, fabryka obuwia w No‑ ym Targu ukazuje zmiany, jakie się tu dokonały.

Sekunduje zielnie fabryka nart w pobliskich Szaflarach. Powojenny okres rzyniósl też zmiany w „przemyśle” uzdrowiskowym w Szczaw­icy, która iozwinela się poważnie. Górujace nad Szczawnica inatorium „Hutnik” jest tego symbolem.

Powiat nowotarski, na terenie którego grupują się najpiękniej-:a partie naszych gór, posiSda najwięcej w kraju znakowanych laków turystycznych. Nie sposób ich wymienić, bo opis mu-alby zająć wszystkie szpalty „Swiatowida”.

Z konieczności ma­my zatem odesłać czytelników do licznych na szczęście i dok­ych przewodników J. Nyki (O Pieninach i Gorcach), W. Zwalili-kiego (w Tatrach) i Wł. Krygowskiego (O Beskidach). Tu na->miast podamy w telegraficznym skrócie, co nas czeka na tu­rstycznych trasach.

ZABYTKI: podajemy tylko obiekty najcenniejsze. CZORSZ­YN — ruiny zamku z XV wieku. DĘBNO — koselolek modrze­riowy z XV w.

ze wspaniali( polichromia z ok. 154011 r. (klasa 0″). FRYDMAN — kościół z XIILXIV w., najstarszy zabytek rchitektury sakralnej na Podtatrzu, kasztel z XVI/XVII W. GRY­VALD — kościółek z XV lub XVI w. HARKLOWA — barokowy iętrowy lamus dworski, drewniany kościółek z XV/XVI W. MA­110WY — oryginalne lamusy, NIEDZICA — zamek z XIV w.

ARKA — modrzewiowy kościółek z 1686 r., jeden z najpiękniej-tych zabytków budownictwa drewnianego w Polsce. ZUBRZY­A GÓRNA — dwór Moniaków.

MIEJSCA UPAMIĘTNIONE WALKA I MĘCZEŃSTWEM: NOWY ARG — uL Sw. Anny i pl. Słowackiego, mogiły żołnierzy Ar‑ iii Radzieckiej, cmentarz żydowski      mogiły ofiar zamordo‑ ‚sinych tu ok. 22011 Żydów. OBIDOWA — pomnik ku czci party-nitów. ORAWKA — mogiła żołnierzy Armii „Kraków” z 1939 r.

ARKA — pomnik na mogile ofiar eksterminacji, mogiły *oł­tarzy Armil „Kraków” i cmentarz żołnierzy radzieckich.

RE.72tHWATT PRZYRODY: „BOR NA CZERWONYM” w No­rym Targu — rezerwat torfowniskawy (49,7 ha) z reliktami z puki lodowcowej. PRZELOM BIAŁKI pod KREMPACHAMI — tzerwat krajobrazowy (8,51 ha) w Pienińskim Pasie Skałkowym.

harrINWLSWIE” — rezerwat leśny w Kluczkowcach (18,43 ha) na oludniowo-zachodnim stoku Lubania. „NAD KATELNICZYM ‚OTOKIEM” — rezerwat leśny w Czarnej Wodzie (26,5 ha) s ragmentami dawnej puszczy karpackiej. „WYSOKIE SKAŁKI” tzerwat krajobrazowy (111,91 ha) w partii szczytowej najwyś­tego szczytu Pienin.

„ZASKALSKIE—BODNAROWKA” — re­trwat krajobrazowy (19,62 ba) w Jaworkach obejmujący frag­tent Małych Pienin. „WAWOZ HOMOLE” w Jaworkach — re-!zwal krajobrazowy (58,64 ha) ukazujący najbardziej malowni­tY i najcenniejszy fragment Małych Pienin. „PUSTA WIELKA” -rezerwat leśny w gromadzie Tylmanowa (2.58 km), „KLODNE AD DUNAJCEM” — rezerwat leśny (79,51 ha) z fragmentami «czyny karpackiej.

MUZEA: Biały Dunajec — dom Lenina (biograficzne); iedzica — zamek (archeologia, historia regionu i »m­i, etnografia i sztuka), Nowy Targ, regionalne PTTK, ul. rallarska 1; Poronin — Muzeum Lenina (biograficzne); Rabka im. http://serwisy.gazetaprawna.pl/turystyka/galerie/613286,duze-zdjecie,1,najbardziej-oryginalne-muzea-w-polsce.html

Władysława Orkana (etnografia, drewniane świątki i ma-tratwo na szkle); Zakopane — Muzeum Tatrzańskie im.

Ostatni problem

Różnego typu amatorskie rozwiązania dotyczyły głównie konstrukcji urządzeń ogrzewczych (na gaz i elektryczność), a takle odpowiedniego nrizezelnienia przyczep i rozwiązania problemów .klimatyzacji. W ‚szczelnym carawanie zikirelca dla jego sniesikaikow jest pocenie się l obmarzanie szyb bocz­nych.

Ten ostatni problem rozwiązywano in. In. przez na-‚dodanie na okno drewnianych ram z naciągniętą na nie przezroczystą Jeżeli chodzi o urządzenia ogrzewcze, to na wystawie zna­lazły się piecyki opalane butanem i elektryczne o mocy INO rio 2000 W. Ellekiryczne jednak imają ten minus, te wymagają podłączenia do elektrycznej sieci miejskiej.

9Carawaning     zechostotvacif stale /5ie coraz Przlzulanniejszy.Jego entuzjaści nie zaprzestają działalności i zimą. U nas również zaczyna, ciągle jeszcze nieśmisdo. rozwijać się ta for­ma turystyki ITICAtON3Wej. Przykładem coraz liczniejsze na Slasku kluby carawaningowe, m. in, przy kopalni „Siersza”. Czy i tu nas zima będzie okresem, w którym carawany uda. Się spotkać na trasach. Projektowany przez znanego stylistę włoskle­go.

Samochody MG przez 40 lat produkcji ce­chowały linie kanciaste, twarde. Niektóre z tych sportowych wozów „starej szkoty”, np.

Modele sportowych samochodów serii MG,  model „TE”, znawcy uważali za najpiękniej- wystawione po raz pierwszy w paryskim sa-  %T.e samochody sportowe, jakie kiedykolwiek lonie samochodowym. są ciekawymi propo- i gdziekolwiek zbudowano.

WOLA RADZI1SZOWSKA — najpiękniejszy w powiecie kościółek z ok. 1440 r., cenny zabytek dawnego budownictwa sakralnego.

MUZEA REGIONALNE PTTK — Dobczyce na zamku ka­zimierzowskim, Myślenice, ul. Bohaterów Stalingradu 1.

MIEJSCA UPAMIĘTNIONE WALKĄ: DOBCZYCE — pomnik cmentarz żołnierzy radzieckich. GDOW — kwatera żołnierzy Armii „Kraków” poległych we wrześniu 1939 r. KRZECZOW ­pomnik ku czci ofiar pacyfikacji wsi w czerwcu 1943 r. MYSLE­NICE — kwatera żołnierzy radzieckich na miejscowym cmen­tarzu. PCIM, STROŻA i SU1KOWICE — mogiły żołnierzy Armii „Kraków” na miejscowych cmentarzach.

WISNIOWA — głaz i tablica pamiątkowa na miejscu kaźni 72 patriotów, mogiły żołnierzy z kampanii wrześniowej na cmentarzu. ZEROSLA­WICE — pomnik ku czci ofiar terroru.

‚REZERWATY PRZYRODY: „Biała Woda” na terenie Szczaw-nicy. Obejmuje 33,71 ha powierzchni i traktowany jest jako re­zerwat krajobrazowy. Przez Pieniński Pas Skałkowy przebija się tu potok Biała. Woda.

W południowej części rezerwatu mają swą ostoję puchacze. „Zamczysko” w Myślenicach-Zarabiu na sto­kach góry Ukleiny na prawym brzegu Raby. Jest to także rezerwat krajobrazowy (1,35 ha) lasu jodłowego na naturalnym stanowisku z osobliwym runem, złożonym głównie z bluszczu. Sa tu ruiny starego zamczyska z walem obronnym i fosą.

NOCLEGI: DOBCZYCE — stacja turystyczna PTTK, ul. Kazi­mierza Wielkiego 12. MYSLENICE — hotel Miejski Zarabie, ul. Zamkowa 5, dom wycieczkowy PTTK, ul. Zdrojowa 1., nocleg gdańsk

STACJE BENZYNOWI:: Gdów, Rynek, Myślenice, Rynek.[ Tar] lennik Turza me nr Ropa

 

 

Nadmorskim kąpielisł

1W nadmorskim kąpielisł sienne spacery wzdłuż pU sięgające do pól łydki su cze z materiału frotte. me „urywał” głowy, wkład ke przewiązana Jak turbat tego samego materiału. I kocz spleciony jest z gru bawełnianego.

Fot. W. Pawelecne i już jest gdzie wypocząć.ści zagranicznych. O ile w ośrod- czarewa, Bankiji (uzdrowisko Piszę o tym wszystkim, gdyż kach tych w roku 1965 wypoczy- Bankija — blisko Sofii) bądź doniezbyt wielu z idącej już w mi-wało ponad 321 tys. osób, to w odleglejszego nieco od stolicyliony liczby turystów zagranicz- roku ubiegłym liczba ta wzrosła pasma Starej Płaniny.

Oczywiś­nych, W tym setek tysięcy na- już do około 448 tys, Chodzi tu cie w tym samym czasie w tych-szych rodaków, wie wystarcza- o wczasy w naszym rozumieniu. że kierunkach podążają posiadacze czterech kółek, a jest ich tująco dużo o turystycznej Bułgarii.

Ale jak już podkreśliliśmycoraz więcej. Na .,zieloną trawkę”Poza wybrzeżem czarnomorskim uprzednio, Bułgar to przedeudają się najczęściej cale rodziny.

A tam robi się coraz ciaśniej — wszystkim „turystyczny włóczę- Sprawność komunikacji jest za ­w tym roku Bułgarzy zamierzają ga”. Kto w czasie wędrówki nie dziwiająca, zarówno jeśli chodzi o gościć 3 mln turyst’iw z ob- potrafi urządzić się sam, może dotarcie do celu, jak i o powrót. cym paszportem i walutą.

Warto skorzystać z jednego spośród 230 Władze miejskie Sofii szacują, że więc w czasie pobytu w tym kra- schronisk. przeważnie górskich. każdego świątecznego dnia udaje ju słońca, ciepła i owoców zbo- Dysponują one ponad 13 tys. łó- się na wypoczynek. około 200 tys.czyć bodaj na kilka dni z głów-mieszkańców stolicy. (Oczywiścieżek i w roku 1969 np. dały schro‑nych turystycznych szlaków, abytylko pewną część tych tysięcy nienie i noclegi prawie 1400 tvpodziwiać uroki Bułgarii, tyłaś- należy wliczyć do podanych wynie tej górskiej, dalekiej od mosiącom turystów.

żej milionów, gdyż w wyjazdachrza  bo i wypocząć tu możnaW Bułgarii działa 825 towa- tych organizacje turystyczne polepiej, a kieszeni to nie obciąży w rzystw turystycznych (w pew-średniczą rzadko).

tym stopniu jak np. pobyt w Z/o- nym stopniu odpowiedników na- Jedźmy do Panczarewa. Znaj‑
tych Piaskach lub Słonecznym szego PTTK), które zrzeszają duje się tu sztuczne jezioro o po-Brzegu bądź ostatnio niezwykle łącznie około 970 tys. członków. wierzchni około jednego hektara, modnej Albenie.Przeważa wśród nich młodzież nieco wyżej — drugie, mniej-*:e, i kilka kilometrów dalej ­wspomniany już zbiornik Iskyr. Okolica przepiękna — niewyso­kie, ale strome wzgórza pokryte lasem. prawie zawsze słońce; na trawiastej plaży i w wodzie roj­no i gwarno (kąpać się wolno tylko w wydzielonych miej­scach).

Po tafli jeziora snują się liczne żaglówki, czasem tylko względną ciszę przerwie „ryk” ludzi motorowej. A co krok -­kiosk lub zwyczajna lada z napo­jami (zawsze chłodzonymi !). sło­dyczami: gdy ujedziesz nieco, raz po raz nęcą cię zapachy pieczone­go na rożnie mięsiwa (to smażą się słynne bułgarskie „kebabcze­ta’ lub „kiulteta”). tak więc nie ma mowy, aby umrzeć tu z głodu lub pragnienia. Gdy kogoś nie za­dowala takie posilanie się na sto­jąco, może udać się do luksuso­wej restauracji ..łabędź” lub „Pod bocianem” (bo właśnie nad nciiaąmig)n.ieżdżą się autentyczne boBardzo podobnie jest na Wito­szy.